كه بر مسند حسبت نشسته و نظر در مصالح مردم و رسيدگى به وضع بازاريان و صاحبان حرفه‌ها از راه مشروع به دست اوست ، گرد آوردم ، تا وى ادارهء امور و رياست خود را بر پايهء آن استوار كند . در اين كار به خدا اعتماد كردم و از او خير خواستم و برخى از اخبار را در كتاب بياوردم و آن را به داستانها و آثار بياراستم و در آن به عيوب كالاها و تدليس پيشه‌وران اشاره كردم ، چنان كه خردمندان و دانشمندان به مطالعهء آن رغبت كنند ، و مشهور است كه كتاب نشانهء خرد نويسندگان است . آن‌گاه كتاب را در هفتاد باب ، هر بابى شامل فصول گوناگون ، بپرداختم بدين‌سان : باب نخست - در شرايط حسبت و وظيفهء محتسب . باب دوم - در امر به معروف و نهى از منكر . باب سوم - در شراب و ابزارهاى حرام . باب چهارم - در حسبت بر كافران ذمى . باب پنجم - در حسبت بر دفن مردگان . باب ششم - در دادوستدهاى نارواى بازار . باب هفتم - در چيزهايى كه استعمال آنها بر مردان حرام يا جايز است . باب هشتم - در بيان كارهاى ناشايستهء بازاريان . باب نهم - در شرح قنطار و رطل و مثقال . باب دهم - در شرح ترازو و پيمانه‌ها و ذراع . باب يازدهم - در حسبت بر علافان و آسيابانان . باب دوازدهم - در حسبت بر نان‌پزان و نانوايان . باب سيزدهم - در حسبت بر بريانگران . باب چهاردهم - در حسبت بر لكانه‌پزان « 1 » . باب پانزدهم - در حسبت بر جگرپزان و بوارديان « 2 » .

--> ( 1 ) - ر ك : همين كتاب ، ص 82 ( 2 ) - ر ك : همين كتاب ، ص 84